Constipatie en Obstipatie

Constipatie en obstipatie zijn aandoeningen die geregeld voorkomen bij katten. De katten die meer risico lopen zijn katten die te zwaar zijn en/of te weinig lichaamsbeweging krijgen en oudere katten.

Constipatie betekent dat er weinig ontlasting of slechts in kleine hoeveelheden komt. Daarnaast heeft de kat veel moeite om de ontlasting kwijt te kunnen. Hierdoor zal de ontlasting langer in de dikke darm blijven zitten, waardoor er meer vocht wordt onttrokken aan de ontlasting. Als gevolg hiervan wordt de ontlasting droger en harder en zal het voor de kat nog moeilijker worden om de ontlasting kwijt te raken. In dit geval zal er steeds meer ontlasting in de dikke darm komen en zich hier gaan ophopen. Wanneer dit enige tijd bestaat en de kat de ontlasting niet meer kwijt kan spreken we van obstipatie.

Symptomen

Een kat die last heeft van constipatie of obstipatie zal vaker naar de kattenbak gaan dan normaal en zit dan langdurig in de ‘poephouding’ met een kromme rug en de staart wat afgehouden. Ze kunnen flink persen, maar er komt maar weinig of geen ontlasting. Omdat dit natuurlijk pijnlijk is kunnen katten die hevig aan het persen zijn op de bak gaan blazen, miauwen of zelfs schreeuwen van de pijn. Daarnaast kunnen deze katten veel aan de achterkant likken, een slechte eetlust hebben, overgeven en sloom zijn. Ook het optillen of het aanraken van de buik kan pijnlijk zijn bij katten die last hebben van constipatie/obstipatie. Bij bovenstaande symptomen is het zeer verstandig een dierenarts te raadplegen, omdat katten die verstopt zitten met plassen ook vergelijkbare symptomen kunnen hebben, en dat moet met spoed behandeld worden!

Oorzaken

Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van constipatie/obstipatie, waaronder:

• Voeding: Een voeding met teveel onverteerbare vezels of een voeding met te weinig verteerbare vezels kunnen constipatie/obstipatie klachten veroorzaken, daarnaast kan het eten van vreemd materiaal zoals botten en haren een oorzaak zijn.
• Omgeving/stress: Vooral gebrek aan lichaamsbeweging, het veranderen van de omgeving (verhuizing, komst baby, nieuw huisdier), of het afwezig zijn van een kattenbak of een te vuile kattenbak.
• Pijnklachten: Wanneer een kat pijn heeft aan de achterhand, door bijvoorbeeld een gebroken achterpoot of een breuk van het bekken, anaalklier ontstekingen of vechtabcessen kan de pijn die hierbij ontstaat ervoor zorgen dat een kat niet meer durft te poepen. Hierdoor blijft de ontlasting langer in de dikke darm, waardoor deze indroogt en constipatie het gevolg is.
• Obstructie: Omdat het laatste gedeelte van de dikke darm door het bekken heen loopt kan er een obstructie ontstaan wanneer de bekkendoorgang vernauwd is. Dat kan het gevolg zijn van een breuk van het bekken of door een ruimte innemend proces in het bekken, zoals een tumor. Ook wanneer er in de dikke darm zelf een vernauwing of tumor zit kan dit tot een obstructie lijden. Daarnaast kan met name bij langharige katten eventuele aangekoekte haren rondom de anus ervoor zorgen dat het ook moeilijker wordt om de ontlasting kwijt te kunnen.
• Neurologische afwijkingen: Wanneer er een neurologische afwijking bestaat kan dit ervoor zorgen dat de peristaltiek (voortstuwing) van de darm minder goed wordt, wat inhoudt dat de darm de ontlasting niet meer naar de anus toe kan transporteren. Neurologische afwijkingen kunnen aangeboren zijn, maar ook ontstaan door trauma, zoals een val van een grote hoogte of een aanrijding. Wanneer hierbij het ruggenmerg in het laatste deel van de rug beschadigt raakt, kan dit ervoor zorgen dat het laatste deel van de dikke darm niet meer goed kan functioneren en leiden tot constipatie/obstipatie.
• Medicatie: Er zijn een aantal medicijnen die een negatieve werking hebben op het functioneren van de darm, waaronder opiaten, maagzuurremmers, vochtafdrijvers en atropine.  Wanneer deze medicatie in een goede dosering wordt gebruikt, zien we in de praktijk eigenlijk weinig problemen ontstaan.
• Onbekend
  Bij sommige katten komt een verwijding en verslapping van de dikke darm voor waar we de oorzaak niet van kennen (idiopatisch). Om onbekende reden is er bij deze katten een onvoldoende prikkeling van gladde spieren in de dikke darm waardoor de peristaltiek slecht is. We spreken van een idiopatisch megacolon. Een langdurige obstipatie kan uiteindelijk lijden tot een megacolon.
• Algemene problemen
  Een tekort aan kalium, een te veel aan calcium of uitdroging vergroten de kans op het ontstaan constipatie / obstipatie.

Diagnose

Een goed lichamelijk onderzoek en eventuele röntgenfoto’s van de buik kan een verwijding van de dikke darm en opgehoopte ontlasting in de dikke darm aantonen en in sommige gevallen kan zelfs de oorzaak worden gevonden.

Therapie

In de eerste plaats moet ervoor gezorgd worden dat de te harde/uitgedroogde ontlasting in de dikke darm zacht gemaakt wordt en zo makkelijker af kan komen. Dit kan door ervoor te zorgen dat de kat voldoende vocht krijgt door het geven van infusen, waardoor eventuele uitdroging wordt tegengegaan. Daarnaast kan er met behulp van laxeermiddelen en klysma’s worden gezorgd dat de ontlasting minder hard en beter vervormbaar wordt. In sommige gevallen is het nodig dat de dierenarts met de hand de ontlasting verkleind zodat deze er vervolgens uitgehaald kan worden. Dit gebeurt onder narcose. Wanneer dit niet lukt is het in sommige gevallen noodzakelijk om operatief de ontlasting te verwijderen.

Om in het vervolg te voorkomen dat dezelfde klachten ontstaan moet er gekeken worden naar de oorzaak en moet de oorzaak indien mogelijk worden behandeld.

Afhankelijk van de oorzaak kan er gekozen worden om een speciale dieetvoeding te gaan geven. Belangrijk van deze voeding is dat deze rijk is aan goed verteerbare vezels. De vezels helpen het evenwicht van de darflora te herstellen en ondersteunen de darmfunctie door de groei van schadelijke bacteriën te verminderen.

Wanneer een kat al een ander soort dieetvoeding heeft bijvoorbeeld tegen blaasgruis of een nierdieet en het daardoor niet mogelijk is over te gaan op een vezelrijke voeding is er de mogelijkheid om extra vezels aan het dieet toe te voegen via speciale voedingssupplementen om zo de darmwerking te bevorderen. Daarnaast kan het in sommige gevallen tijdelijk of soms ook levenslang een laxeermiddel  te geven om constipatie/obstipatie te voorkomen.